ရည္ရြယ္ခ်က္

တုိင္းျပည္၏ အနာဂတ္ကုိ ပုိင္ဆုိင္ထားၾကသည့္ လူငယ္ေမာင္မယ္မ်ား ယဥ္ေက်းလိမၼာၿပီး စာရိတၱမ႑ိဳင္ျမင့္မားကာ အမ်ိဳးဘာသာသာသနာကုိ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးတတ္သည့္ လူေတာ္လူေကာင္းမ်ားေပၚထြန္းလာေစရန္။

Soon:

၁- လယ္ေ၀းၿမိဳ႕နယ္ သေျပပင္ ရန္ကင္းေတာရ ပရိယတ္ ပဋိပတ္ဌာနတ ြင္ တနဂၤေႏြအပါတ္စဥ္ဖ ြင့္လွစ္ပို႕ခ်လ်က္ရွိေသာ အဘိဓမၼာအျမင္ဖ ြင့္ သင္တန္းကို ရန္ေအာင္ျမင္ေတာရ(ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေက်ာင္း) သံတမန္ဇုန္ႏွင့္ ရတနာမဥၥ (R)3လမ္း အၾကား၊ ဒကၡိဏသီရိၿမိဳ႕နယ္ ေနျပည္ေတာ္သို႔ ေျပာင္းေရႊဖြ ြင့္လွစ္ထားပါသည္။

၂- ရန္ေအာင္ျမင္ ေတာရ (ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္)ေက်ာင္းတြင္ ဝိပႆနာတရားစခန္း အမွတ္စဥ္(၁၅၈)ကို ဖြင့္လွစ္ပါမည္။ သင္တန္းကာလ၂၀၁၉ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ (၁၇)ရက္၊ တနဂၤေႏြေန႔ညေနမွ ႏို၀င္ဘာလ (၂၄)ရက္ေန႔ တနဂၤေႏြေန႔ညေနအထိျဖစ္ပါသည္။ သင္တန္းသား စာရင္း ကန္႔သတ္ထားပါသျဖင့္ ႀကိဳတင္စာရင္းေပးသြင္းႏိုင္ပါသည္။

၃-ႏို၀င္ဘာလ(၁၇)ရက္ေန႔မွ (၂၄)ရက္ေန႕ထိ (၇)ရက္တရားစခန္းတ ြင္ အနႏၲရမ်ိဳးျဖစ္သည့္ အနႏၲရ၊ သမနႏၲရ၊ အာေသ၀န၊ နာနာကၡဏိကကမၼ၊ နတၱိ၊ ၀ိဂတႏွင့္ ပ႒ာန္းမာတိကာကို ပို႔ခ်မည္ဟု သိရွိရပါသျဖင့္ ႀကိဳတင္ပူေဇာ္ထားႏိုင္ရန္ႏွင့္ ပ႒ာန္း(၅)က်မ္းကိုပါ ယူေဆာင္လာပါရန္ ဆရာေလးတို႔က ကုသိုလ္ေမွ်ာ္၍ အသိေပးႏိႈးေဆာ္အပ္ပါသည္။
ဆရာေလးမ်ား ရန္ေအာင္ျမင္(ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္)ေက်ာင္း ႐ံုးခန္း

ဖုန္း—09 830 4446 — 09 797 303021 — 09 430 757 04

Email: ven.khemananda.brahmana@gmail.com

၁၆-ဣၿႏၵိယပစၥေယာ Indriya Paccaya (Faculty condition) ရုပ္ဣေႁႏၵႏွင့္နာမ္ဣေႁႏၵ (3 of7)

၁၆-ဣၿႏၵိယပစၥေယာ Indriya Paccaya (Faculty condition) ရုပ္ဣေႁႏၵႏွင့္နာမ္ဣေႁႏၵ

 (3 of7) zawgyi

 

(က-၁) ပါဠိစာေပတြင္လာရွိသည့္ ဣႁႏၵိယကိုျမန္မာဘာသာျဖင့္ ဣေႁႏၵဟု တိုက္ရိုက္ သံုးနံုးပါသည္။ ဣေႁႏၵ၏ ျမန္မာဘာသာ စကားအဓိပၸါယ္မွာ”အစိုးရသည္” ။ အဂၤလိပ္ ဘာသာျဖင့္ Faculty ဟုျပန္ဆိုနိုင္ပါသည္။

(က-၂) အဓိပတိပစၥည္းႏွင့္ ဣႁႏၵိယပစၥည္းႏွစ္ပါးသည္ တူသေယာင္ေယာင္ ထင္ရသည္။ ထိုပစၥည္း ႏွစ္ပါး၏ ျခားနားခ်က္မွာ အဓိပတိသည္ ဧကရာဇ္မင္းျဖစ္ၿပီး၊ ဣႁႏၵိယသည္ မိမိဆိုင္ရာကိစၥ၌သာ အုပ္စိုးခြင့္ရွိသည့္ ၀န္ႀကီး၊ မူးမတ္အလားျဖစ္သည္။

(က-၃) ဣႁႏၵိယအစိုးရသည္ဟု ဆိုရာတြင္ အစိုးရသည္႕ရုပ္တရား၊  နာမ္တရားရွိသကဲ့သို႕ အစိုးမရသည့္ ရုပ္တရားနာမ္တရားမ်ားလည္း ရွိေသးသည္။ ပမာျပရေသာ္ လူဦးေရ (၁၀၀)ရွိသည့္ရြာတြင္ သမ၀ါယမ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႕ ဖဲြ႕စည္းမည္ဆိုပါက အုပ္ခ်ဳပ္သူ အျဖစ္လူအားလံုး ပါ၀င္မည္မဟုတ္ဘဲ၊ အခ်ဳိ႕အနည္းငယ္သာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတြင္ ပါ၀င္ေပမည္။

 ရုပ္ဣေႁႏၵႏွင့္နာမ္ဣေႁႏၵ

(ခ-၁) ထိုနည္းအတူ ဣႁႏၵိယပစၥည္း၌လည္း အစိုးရသည့္ ဣေႁႏၵက-၂၂ပါးရွိရာ ၄င္းထဲမွ ရုပ္ဣေႁႏၵႏွင့္ နာမ္ဣေႁႏၵဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိးျပားေလသည္။

(ခ-၂) ရုပ္ဣေႁႏၵ -၈ပါးရွိပါသည္။ ၄င္းတို႔မွာ ၁- ရုပ္ဇီ၀ီတိေႁႏၵ ၊၂-စကၡဳေၿႏၵ၊ ၃-ေသာတိေၿႏၵ၄-၊ ဃာနိေၿႏၵ၊ ၅-ဇိ၀ွိေၿႏၵ ၊၆-ကာယိေၿႏၵ၊၇- ဣတၳိေႁႏၵ ႏွင့္၈-ပုရိသိေႁႏၵတို႕ ျဖစ္ပါသည္။

(ခ-၃) တနည္းအားျဖင့္ ဇီ၀ီတရုပ္-၁ပါး၊ ပသာဒရုပ္-၅ပါးႏွင့္ ဘာ၀ရုပ္-၂ပါးတို႕ေပတည္း။ သၿဂိဳ ၤလ္တြင္ ဟဒယ၀တၳဳရုပ္-၁ပါး ပါေသာေၾကာင့္ ကမၼဇရုပ္ -၉ပါး ရွိပါသည္။ သို႕ေသာ္ ဟဒယ ၀တၳဳရုပ္သည္ ဣေႁႏၵမထိုက္ပါ။

(ခ-၄) နာမ္ဣေႁႏၵ -၁၂ပါးရွိပါသည္။ ၄င္းတို႕မွာ ၁-မနိိေႁႏၵ ၊၂-သုခိေႁႏၵ၊ ၃-ဒုကၡိေႁႏၵ၊  ၄-ေသာမနႆိေႁႏၵ၊ ၅- ေဒါမနႆိေႁႏၵ၊၆- ဥေပကၡိေႁႏၵ ၊၇- သဒၶိေႁႏၵ၊ ၈- ၀ီရိယိေႁႏၵ ၊ ၉-သတိေႁႏၵ ၊၁၀-သမာဓိေႁႏၵ ႏွင့္ ၁၁-ပညိေႁႏၵ ၁၂-အနညာတညႆမီတိေႁႏၵ၁၃-အညိေႁႏၵႏွင့္ ၁၄-အညာတ၀ိေႁႏၵ တို႕ ျဖစ္ပါသည္။

(ခ-၅) နာမ္ဣေႁႏၵ -၁၂ပါးကို တရားကိုယ္ေကာက္ပါက ေအာက္ပါအတိုင္း -၈ပါးရ၏။ ၁-မနိိေႁႏၵ သည္ စိတ္-၈၉ပါးပင္တည္း။  သုခိေႁႏၵ၊ဒုကၡိေႁႏၵ၊ ေသာမနႆိေႁႏၵ ၊ ေဒါမနႆိေႁႏၵ ႏွင့္ဥေပကၡိေႁႏၵဟူေသာ ဣေႁႏၵ-၅ပါးတို႕သည္ ၂-ေ၀ဒနာေစတသိက္ျဖစ္၏။ ၄- သဒၶိေႁႏၵသည္ သဒၶါေစတသိက္၊ ၅- ၀ီရိယိေႁႏၵ သည္ ၀ီရိယေစတသိက္၊ ၆-သတိေႁႏၵ သတိေစတသိက္၊ ၇-သမာဓိေႁႏၵသည္ သမာဓိေစတသိက္ ႏွင့္ ၈-ပညိေႁႏၵ အနညာတညႆ မီတိေႁႏၵ၊ အညိေႁႏၵႏွင့္ အညာတ၀ိေႁႏၵတို႕သည္ ပညာေစတသိက္တို႕ျဖစ္ပါသည္။

အၾကည္ရုပ္ပသာဒ၊ ဣေၿႏၵႏွင့္ အာယတန

(ဂ-၁) ဤတြင္ ေ၀ါဟာရအခ်ဳိ႕ကို သိရန္လိုအပ္လာပါသည္။ စကၡဳပသာဒကို စကၡာယတနဟုလည္းေကာင္း၊ စကၡဳေၿႏၵဟုလည္းေကာင္း ေနရာဌာန အားေလွ်ာ္စြာေခၚသည္။

(ဂ-၂) စကၡဳေၿႏၵသည္ ျမင္ျခင္းကိစၥ၌ တာ၀န္ရွိ၏ (၀ါ)အစိုးရ၏။ တစ္နည္း စကၡဳၿႏၵိယံ= စကၡဳပသာဒ= မ်က္စိ အၾကည္႐ုပ္က စကၡဳ၀ိညာဏ္=ျမင္သိစိတ္ကို အစိုးရသည္။ စကၡဳပသာဒ မ်က္စိ အၾကည္ရုပ္အားနည္းလာပါက မ်က္မွန္ကူေပးရသည္။

(ဂ-၃)ေသာတိေၿႏၵသည္ ၾကားျခင္းကိစၥ၌ တာ၀န္ရွိ၏ (၀ါ)အစိုးရ၏။ တစ္နည္း ေသာတိႁႏၵိယ= ေသာတပသာဒ=နားအၾကည္႐ုပ္သည္ ေသာတ၀ိညာဏ္ =ၾကားသိစိတ္ကို အစိုးရသည္။

(ဂ-၄) ဃာနိေၿႏၵသည္ နံျခင္းကိစၥ၌ တာ၀န္ရွိ၏ (၀ါ)အစိုးရ၏။ တစ္နည္း  ဃာနိႁႏၵိယံ =ဃာနပသာဒ= ႏွာေခါင္းအၾကည္႐ုပ္သည္ ဃာန၀ိညာဏ္=နံသိစိတ္ကို အစိုးရသည္။

(ဂ-၅) ဇိ၀ွိေၿႏၵသည္ အရသာသိျခင္းကိစၥ၌ တာ၀န္ရွိ၏ (၀ါ)အစိုးရ၏။ တစ္နည္း ဇိ၀ွိႁႏၵိယံ =ဇိ၀ွါပသာဒ=လွ်ာအၾကည္႐ုပ္သည္ ဇိ၀ွါ၀ိညာဏ္=အရသာသိစိတ္ကို အစိုးရသည္။

(ဂ-၆) ကာယိေၿႏသည္ နံျခင္းကိစၥ၌ တာ၀န္ရွိ၏ (၀ါ)အစိုးရ၏။ တစ္နည္းကာယိႁႏၵိယံ =ကာယပသာဒ =ကိုယ္အၾကည္႐ုပ္သည္ ကာယ၀ိညာဏ္=ကိုယ္အထိ အေတြ႕သိ စိတ္ကို အစိုးရသည္။

 

၁၆-ဣန္ဒြိယပစ္စယော Indriya Paccaya (Faculty condition) ရုပ်ဣန္ဒြေနှင့်နာမ်ဣန္ဒြေ

(3 of7) Pyidaungsu – Unicode 

(က-၁) ပါဠိစာပေတွင်လာရှိသည့် ဣန္ဒြိယကိုမြန်မာဘာသာဖြင့် ဣန္ဒြေဟု တိုက်ရိုက် သုံးနုံးပါသည်။ ဣန္ဒြေ၏ မြန်မာဘာသာ စကားအဓိပ္ပါယ်မှာ”အစိုးရသည်” ။ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် Faculty ဟုပြန်ဆိုနိုင်ပါသည်။

(က-၂) အဓိပတိပစ္စည်းနှင့် ဣန္ဒြိယပစ္စည်းနှစ်ပါးသည် တူသယောင်ယောင် ထင်ရသည်။ ထိုပစ္စည်း နှစ်ပါး၏ ခြားနားချက်မှာ အဓိပတိသည် ဧကရာဇ်မင်းဖြစ်ပြီး၊ ဣန္ဒြိယသည် မိမိဆိုင်ရာကိစ္စ၌သာ အုပ်စိုးခွင့်ရှိသည့် ဝန်ကြီး၊ မူးမတ်အလားဖြစ်သည်။

(က-၃) ဣန္ဒြိယအစိုးရသည်ဟု ဆိုရာတွင် အစိုးရသည့်ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားရှိသကဲ့သို့ အစိုးမရသည့် ရုပ်တရားနာမ်တရားများလည်း ရှိသေးသည်။ ပမာပြရသော် လူဦးရေ (၁၀၀)ရှိသည့်ရွာတွင် သမဝါယမ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းမည်ဆိုပါက အုပ်ချုပ်သူ အဖြစ်လူအားလုံး ပါဝင်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ အချို့အနည်းငယ်သာ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပါဝင်ပေမည်။


ရုပ်ဣန္ဒြေနှင့်နာမ်ဣန္ဒြေ

(ခ-၁) ထိုနည်းအတူ ဣန္ဒြိယပစ္စည်း၌လည်း အစိုးရသည့် ဣန္ဒြေက-၂၂ပါးရှိရာ ၎င်းထဲမှ ရုပ်ဣန္ဒြေနှင့် နာမ်ဣန္ဒြေဟူ၍ နှစ်မျိုးပြားလေသည်။

(ခ-၂) ရုပ်ဣန္ဒြေ -၈ပါးရှိပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ၁- ရုပ်ဇီဝီတိန္ဒြေ ၊၂-စက္ခုန္ဒြေ၊ ၃-သောတိန္ဒြေ၄-၊ ဃာနိန္ဒြေ၊ ၅-ဇိဝှိန္ဒြေ ၊၆-ကာယိန္ဒြေ၊၇- ဣတ္ထိန္ဒြေ နှင့်၈-ပုရိသိန္ဒြေတို့ ဖြစ်ပါသည်။

(ခ-၃) တနည်းအားဖြင့် ဇီဝီတရုပ်-၁ပါး၊ ပသာဒရုပ်-၅ပါးနှင့် ဘာဝရုပ်-၂ပါးတို့ပေတည်း။ သဂြို ၤလ်တွင် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်-၁ပါး ပါသောကြောင့် ကမ္မဇရုပ် -၉ပါး ရှိပါသည်။ သို့သော် ဟဒယ ဝတ္ထုရုပ်သည် ဣန္ဒြေမထိုက်ပါ။

(ခ-၄) နာမ်ဣန္ဒြေ -၁၂ပါးရှိပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ၁-မနိန္ဒြေ ၊၂-သုခိန္ဒြေ၊ ၃-ဒုက္ခိန္ဒြေ၊ ၄-သောမနဿိန္ဒြေ၊ ၅- ဒေါမနဿိန္ဒြေ၊၆- ဥပေက္ခိန္ဒြေ ၊၇- သဒ္ဓိန္ဒြေ၊ ၈- ဝီရိယိန္ဒြေ ၊ ၉-သတိန္ဒြေ ၊၁၀-သမာဓိန္ဒြေ နှင့် ၁၁-ပညိန္ဒြေ ၁၂-အနညာတညဿမီတိန္ဒြေ၁၃-အညိန္ဒြေနှင့် ၁၄-အညာတဝိန္ဒြေ တို့ ဖြစ်ပါသည်။


(ခ-၅) နာမ်ဣန္ဒြေ -၁၂ပါးကို တရားကိုယ်ကောက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း -၈ပါးရ၏။ ၁-မနိန္ဒြေ သည် စိတ်-၈၉ပါးပင်တည်း။ သုခိန္ဒြေ၊ဒုက္ခိန္ဒြေ၊ သောမနဿိန္ဒြေ ၊ ဒေါမနဿိန္ဒြေ နှင့်ဥပေက္ခိန္ဒြေဟူသော ဣန္ဒြေ-၅ပါးတို့သည် ၂-ဝေဒနာစေတသိက်ဖြစ်၏။ ၄- သဒ္ဓိန္ဒြေသည် သဒ္ဓါစေတသိက်၊ ၅- ဝီရိယိန္ဒြေ သည် ဝီရိယစေတသိက်၊ ၆-သတိန္ဒြေ သတိစေတသိက်၊ ၇-သမာဓိန္ဒြေသည် သမာဓိစေတသိက် နှင့် ၈-ပညိန္ဒြေ အနညာတညဿ မီတိန္ဒြေ၊ အညိန္ဒြေနှင့် အညာတဝိန္ဒြေတို့သည် ပညာစေတသိက်တို့ဖြစ်ပါသည်။

အကြည်ရုပ်ပသာဒ၊ ဣန္ဒြေနှင့် အာယတန

(ဂ-၁) ဤတွင် ဝေါဟာရအချို့ကို သိရန်လိုအပ်လာပါသည်။ စက္ခုပသာဒကို စက္ခာယတနဟုလည်းကောင်း၊ စက္ခုန္ဒြေဟုလည်းကောင်း နေရာဌာန အားလျှော်စွာခေါ်သည်။

(ဂ-၂) စက္ခုန္ဒြေသည် မြင်ခြင်းကိစ္စ၌ တာဝန်ရှိ၏ (ဝါ)အစိုးရ၏။ တစ်နည်း စက္ခုန္ဒြိယံ= စက္ခုပသာဒ= မျက်စိ အကြည်ရုပ်က စက္ခုဝိညာဏ်=မြင်သိစိတ်ကို အစိုးရသည်။ စက္ခုပသာဒ မျက်စိ အကြည်ရုပ်အားနည်းလာပါက မျက်မှန်ကူပေးရသည်။


(ဂ-၃)သောတိန္ဒြေသည် ကြားခြင်းကိစ္စ၌ တာဝန်ရှိ၏ (ဝါ)အစိုးရ၏။ တစ်နည်း သောတိန္ဒြိယ= သောတပသာဒ=နားအကြည်ရုပ်သည် သောတဝိညာဏ် =ကြားသိစိတ်ကို အစိုးရသည်။

(ဂ-၄) ဃာနိန္ဒြေသည် နံခြင်းကိစ္စ၌ တာဝန်ရှိ၏ (ဝါ)အစိုးရ၏။ တစ်နည်း ဃာနိန္ဒြိယံ =ဃာနပသာဒ= နှာခေါင်းအကြည်ရုပ်သည် ဃာနဝိညာဏ်=နံသိစိတ်ကို အစိုးရသည်။

(ဂ-၅) ဇိဝှိန္ဒြေသည် အရသာသိခြင်းကိစ္စ၌ တာဝန်ရှိ၏ (ဝါ)အစိုးရ၏။ တစ်နည်း ဇိဝှိန္ဒြိယံ =ဇိဝှါပသာဒ=လျှာအကြည်ရုပ်သည် ဇိဝှါဝိညာဏ်=အရသာသိစိတ်ကို အစိုးရသည်။

(ဂ-၆) ကာယိနြေသည် နံခြင်းကိစ္စ၌ တာဝန်ရှိ၏ (ဝါ)အစိုးရ၏။ တစ်နည်းကာယိန္ဒြိယံ =ကာယပသာဒ =ကိုယ်အကြည်ရုပ်သည် ကာယဝိညာဏ်=ကိုယ်အထိ အတွေ့သိ စိတ်ကို အစိုးရသည်။

Comments are closed.